نویسنده: ز. مروی  فروردین ۹۲ 
شرکت تامین تابلو
هدف از نگارش چنین نوشته ای ، رفع ابهامات و روشن سازی مقوله تاثیر دما و ارتفاع از سطح دریا بر عملکرد تابلو برق و نیز جلوگیری از اشتباهاتی نظیر بالاتر گرفتن رنج جریان و ولتاژ می باشد.
–     دمای محیطی بالا
در تابلو برق دما ممکن است ناشی از دمای زیاد محیطی _ شرایط جغرافیایی محل نصب تابلو_ و یا حرارت ناشی از عبور جریان الکتریکی (۲ P=RI) باشد.
در هر صورت دمای زیاد در داخل تابلو منجر به بروز مشکلاتی از جمله فرسودگی ادوات و قطعات الکتریکی ، آسیب دیدن هادیها و … می شود که مورد بحث ما نیستند ولیکن یکی از مهمترین مشکلات حاصل از دمای بالا ،کم شدن باردهی شینه ها می باشد. متاسفانه دیده شده است که در برخی از موارد زمانیکه دمای محیط از دمای استاندارد بیشتر است ، رنج جریان تابلو یک رنج بالاتر در نظر گرفته می شود در حالیکه نیاز به چنین کاری نیست.
به طور مثال رنج جریان یک پروژه ۱۰۰۰A است ولیکن از آنجاکه استاندارد تابلو UNISAFE جریان ۱۲۵۰A می باشد، جریان ۱۲۵۰Aدر نظر گرفته خواهد شد. حال فرض کنیم دمای محیطی اعلام شده ۵۰ C باشد، با اعمال ضریب تصحیح جریانی معادل ۱۱۴۰A خواهیم داشت که باز هم با توجه به جریان ۱۰۰۰Aمورد نیاز، کافی خواهد بود و نیازی به اینکه جریان را یک رنج بالاتر در نظر بگیریم نخواهد بود.
علاوه بر این سطح مقطع در نظرگرفته شده برای رنجهای جریان مختلف ، به خودی خود جریانی بیشتر از جریان موردنظر را باردهی می کنند.مثلا دو شینه با مقطع ۴۰×۱۰ که ما برای جریان ۱۲۵۰A در نظر می گیریم، بدون رنگ ۱۲۹۰A و با رنگ ۱۴۷۰A را عبور می دهد.
در دماهای بالا برای جبران باردهی شینه ها و تامین جریان مورد نیاز، بایستی ضریب K1 را از جدول زیر اعمال نمود.
ضریب کاهش باردهی جریان برای دماهای بالاتر از دمای استاندارد ۴۰ C
ضریب (K1)
دما
۰٫۹۶
۴۵
۰٫۹۱
۵۰
۰٫۸۶
۵۵
۰٫۸۱
۶۰
۰٫۶۹
۶۵
–     ارتفاع از سطح دریا
مطابق با استاندارد در شرایط عادی کار ارتفاع از سطح دریا نبایستی بیشتر از ۱۰۰۰متر باشد. لذا در صورتیکه تابلو در شرایط محیطی با ارتفاع بیش از۱۰۰۰ متر کار کند، نیاز به اعمال ضریب تصحیح برای ولتاژ و نیز جریان می باشد چراکه با افزایش ارتفاع ،بعلت کم شدن غلظت هوا، استقامت عایقی کاهش می یابد.
در این خصوص نیز گاهی دیده شده است که اشتباها به دلیل ارتفاع از سطح دریای بیش از ۱۰۰۰ متر، سطح ولتاژی را یک سطح بالاتر در نظر می گیرند که در برخی از موارد اصلا ضرورتی ندارد.
به طور مثال در پروژه ای ولتاژ کاری ۲۰KV می باشد و از آنجا که تابلوهای UNISAFE به صورت استاندارد برای سطوح ۱۲,۲۴,۳۶KV ساخته می شوند، تابلو ۲۴KV برای این پروژه در نظر گرفته خواهد شد. با ارتفاع از سطح دریا برابر ۲۲۰۰ متر و اعمال ضریب تصحیح ، باز هم تابلو ۲۴KV ، سطح عایقی لازم را پوشش می دهد و نیازی به اینکه سطح ولتاژی را ۳۶KV در نظر بگیریم و هزینه های زیادی را متحمل شویم،‌نمی باشد.
در ارتفاعات بالا برای جبران باردهی شینه ها و تامین جریان مورد نیاز، بایستی ضریب K2 را از جدول زیر اعمال نمود
ضریب کاهش باردهی جریان با تغییرات ارتفاع در سلول تما بسته فلزی
ضریب (K2)
ارتفاع
۱
۱۰۰۰
۰٫۹۹
۲۰۰۰
۰٫۹۶
۳۰۰۰
۰٫۹
۴۰۰۰
بنابراین باردهی شینه ها در شرایط خاص برابر است با :
 . K1 . K2شرایط نرمال  I= دایمیI
در ارتفاعات بالا برای تامین استقامت عایقی و سطح ولتاژی مورد نیاز، بایستی ضریب Ka را از نمودار زیر اعمال نمود
 
برای مثال زمانی که ارتفاع از سطح دریا ۲۰۰۰ متر است ، ضریب تصحیح ۱٫۱۳ می باشد و باید برای به دست آوردن سطح ولتاژی مورد نیاز، ولتاژ کاری را در این ضریب تصحیح ضرب کرد.در ارتفاعات بالاتر از ۳۰۰۰ متر استفاده از تابلوهای GIS می تواند گزینه خوبی باشد چراکه ارتفاع از سطح دریا بر این تابلوها تاثیر ندارد .
منابع :
–         Switchgear Manual ABB ،  Technical Guide Unisafe ،
–         کتاب تجهیزات نیروگاه تالیف مسعود سلطانی.